Aan de leerkracht van mijn kind

Aan de leerkracht van mijn kind

Na 6 weken vakantie is het zover. Een nieuw schooljaar, nieuwe kansen en nieuwe leerlingen, waaronder mijn kind met een hechtingsstoornis. Wat betekent dat?

 

 

Mijn kind heeft een hechtingsstoornis, dat houdt in dat hij in zijn eerste levensjaren niet gekregen heeft waar hij behoefte aan had. Vooral de emotionele afwezigheid van een verzorgende volwassene heeft ervoor gezorgd dat hij de stoornis heeft gekregen. Hierdoor is het voor hem vrijwel onmogelijk om een volwassene te vertrouwen, ja, hij zal ook jou met wantrouwen benaderen.

 

Zijn brein is zo ‘geprogrammeerd’ dat hij heel gemakkelijk in een vecht-, vlucht-, of bevriesmodus terechtkomt. Dit zijn overlevingsmechanismen om met, voor hem, overweldigende en emotionele prikkels om te kunnen gaan. Zelfs de kleinste reactie kan hem triggeren om in de overleving terecht te komen. Dus wanneer jij uit je slof schiet omdat een leerling niet luistert, maar ook wanneer je zuchtend op je stoel ploft, omdat jij ook nog in je ritme moet komen. De kleinste zucht, beweging, of intonatie kan de overlevingsstand op ‘aan’ zetten. Dit heeft gevolgen voor wat mijn kind kan leren bij jou. Hoe vaker zijn brein ‘uit’ gaat, hoe minder hij zal kunnen leren in jouw lessen. Het is geen onwil wat hij laat zien, maar onmacht. Pure overleving.

 

Hoe ziet deze overleving eruit?

Een kind met een hechtingsstoornis zal er alles aan doen om de controle te houden, want alleen dan kan hij de situatie overleven.

Begrijp dat zijn brein anders is dan dat van een gemiddeld kind. Zijn brein heeft verbindingen die vooral gericht zijn op overleving. Hij is hyperalert waardoor hij iedereen om hem heen in de gaten moet houden. Hierdoor zal hij minder tot niet gefocust zijn op de lesstof, maar hij zal je prima kunnen vertellen wie naar de wc is geweest, wie zijn boek vergeten is en wat de kleur van jouw sokken is. Daarnaast zal zijn emotionele leeftijd vele malen lager zijn dan zijn kalenderleeftijd, waardoor hij gemakkelijk overvraagd wordt. Help hem om zijn taken te onthouden en help hem bij zijn verantwoordelijkheden. Stuur je dit niet, dan zal het onherroepelijk fout gaan. Huiswerk wordt niet ingeleverd, afspraken worden niet nagekomen, of hij komt helemaal niet meer opdagen. Houd verantwoordelijkheden van school op de plek waar het hoort en schuif de schuld niet door naar ons. Een duidelijke scheiding tussen school en thuis is erg belangrijk en het biedt veiligheid en structuur.

 

Hij kan op school erg lief, leuk, schattig, behulpzaam en empathisch lijken. Wij vertellen daarentegen misschien een heel ander verhaal, een die haaks staat op wat jij als docent ervaart. Hierdoor kan je de indruk krijgen dat de problematiek bij de ons ligt, jij bent immers niet degene met de moeilijkheden. Jij hebt een goede band met hem. Misschien begrijp je hem juist wel heel goed, hoe hij over ons praat, dan klinkt het ook alsof hij het thuis erg zwaar heeft. Je begrijpt hem helemaal.

Weet dat je verstrikt bent geraakt in een spel van overleving. Dat hij je, hard gezegd, manipuleert. Wanneer een verhaal bijzonder lijkt, neem contact met ons op. Houd de lijntjes met thuis erg kort.

 

Soms komt het voor dat hij na enkele weken, of maanden ineens een gedragsverandering ondergaat. Dat hij van lief en schattig ineens omslaat naar agressief en leugenachtig. Ook dat kan een kenmerk van hechtingsproblematiek zijn. Wees altijd alert op zijn gedrag en neem niets voor lief aan.

 

Maar wat dan?

Begrijp dat de traditionele opvoedingsmanieren niet werken bij een kind met een hechtingsstoornis. Dit geldt voor de negatieve kanten, straffen, maar ook voor de positieve bekrachtigingen, beloningen. Gebruik liever natuurlijke en logische consequenties.

 

Natuurlijke consequenties volgen als vanzelf op het vertoonde gedrag. Het kind wil geen jas aan doen in de pauze wanneer hij naar buiten gaat. Het gevolg is dat hij het koud zal hebben. Hij heeft zijn toets niet geleerd, het gevolg zal zijn dat hij een onvoldoende haalt. Laat hem dit ervaren, maar bied daarna wel hulp aan. “Je hebt het vast koud gehad, kom even bij de verwarming zitten.” “Jammer dat je een onvoldoende hebt gehaald, hoe kan ik je helpen bij het leren?”

 

Logische consequenties zijn gevolgen die aansluiten bij hetgeen wat er gebeurd is. Dus wanneer hij een boek is vergeten, laat hem dan niet nablijven aan het einde van de dag. Dit heeft namelijk geen relatie met elkaar en aan het einde van de dag heeft voor hem geen connectie met de les waarin hij zijn boek vergeten is. Wanneer hij een kind geslagen heeft, laat hem dan bijvoorbeeld een taak uitvoeren waar het andere kind weer blij van wordt. Of laat hem een excuusbrief schrijven en dat aan het kind geven. Wacht niet met een logische consequentie tot het einde van de dag, of nog later. Een consequentie volgt onmiddellijk en het heeft een relatie met hetgeen wat gebeurd is.

 

Gebruik geen sarcasme, verhef je stem niet, veroordeel niet. Daar help je hem niet mee, sterker nog, daarmee wordt zijn angst en schaamte alleen maar sterker, waardoor hij in zijn overlevingsstand terechtkomt. Alle acties die je dan uitvoert, hebben totaal geen nut. Laat waarom-vragen achterwege, je krijgt daar toch geen (goed) antwoord op. Hij zal er alleen maar geagiteerd op reageren, of zich terugtrekken in zijn eigen wereld.

 

Betrek ons bij school, maar houd een duidelijke taakverdeling. Ga er niet vanuit dat het kind thuis vertelt wat er op school gebeurt, en dat het kind op school vertelt wat er thuis gebeurt. Een kind dat de wereld naar zijn hand wil zetten, omdat het van levensbelang is om de controle te houden, zal verschillende versies vertellen. Dit noem je trianguleren, waarbij hij school en thuis op een zo groot mogelijke afstand van elkaar probeert te houden. Daarom is een nauw contact ook zo belangrijk, ook al is het kind bijna volwassen.

 

Heb van tevoren een plan klaar, mocht het verkeerd gaan. Een kind in de overlevingsstand kan vreemde en gevaarlijke dingen doen. Hij kan weglopen, vechten, gaan dissociëren, dingen kapot maken of (zelf)destructief worden. Wanneer je op dat moment ter plekke moet bedenken wat je stappen zijn, dan ben je te laat. Weet wat je kan verwachten, weet wat je moet doen en schakel de ouders in. Zij kunnen je handvatten geven om op de juiste manier te handelen.

 

Zorg ervoor dat je dagplanning sluitend is en dat er niets in verandert. Dat dit een lastige opgave is, dat begrijp ik heel goed, maar het kan veel ongewenst gedrag voorkomen. Houd je aan de afspraken die gemaakt zijn en wijzig dit niet, of alleen in goed overleg. Alleen dan blijf je betrouwbaar voor hem, omdat je doet wat je zegt en zegt wat je doet.

 

Blijf altijd empathisch, ook al geeft hij jou een zware tijd. Bedenk dat hij dit niet doet om expres vervelend te zijn. Dit betekent dat hij een lastige dag heeft en dat dit het beste is wat hij kan laten zien. Benoem dat je ziet dat hij het zwaar heeft, geef een time-in en probeer het later nog een keer. Altijd met een rustige stem en passende lichaamshouding. Wat je zegt en wat je uitzendt moet op één lijn staan.

 

Een kind met een hechtingsstoornis in de klas hebben, is geen gemakkelijke taak, maar ik weet zeker dat we er samen uitkomen. Neem gerust contact op als dat nodig is, of wanneer je het zelf even niet meer weet. Dat heb ik liever dan dat ik er te laat achter kom dat er dingen verkeerd gaan, want dat kan desastreuze gevolgen hebben. Ik wens je een plezierig nieuw schooljaar toe waarin jij een verschil kunt maken voor mijn kind.

 

 

Reactie schrijven

Commentaren: 0